EM TÔI ĐÀN BÀ

 Lê Bá Thự

Em tôi bán ngọn xu xu
Kiếm tiền nuôi nấng thằng cu ở nhà
Thương em lắm, hỡi ĐÀN BÀ!
Kiếp sau em sẽ được là đàn ông
Ngao du nam, bắc, tây, đông
Đời em rồi sướng hơn chồng hôm nay
ĐÀN BÀ ơi, mừng lắm thay!

ThuNTV st

TRÁI TIM PHỤ NỮ

Tích Phước - 1988

Chỉ nhỏ bé khiêm nhường khi đã yêu thương
Chỉ khuất phục khi mình mong ước thế
Sự kiêu hãnh xa vời, lòng hy sinh tận tụy
Niềm hạnh phúc đắng cay, những giọt lệ u buồn

Có lúc rộng mênh mông vẫn mang chẳng nổi mình
Có lúc nhỏ vô cùng vẫn bao trùm hết thảy
Mắc điều tình ái như nàng Kiều thuở ấy
Suốt cuộc đời đâu dễ thấy chàng Kim?

Có bờ vai nào đủ rộng không anh?
Cho mái đầu nhỏ thôi, của mỗi người phụ nữ
Để đừng bao giờ, đừng người mẹ nào phải nhủ:
"Hãy thương con gái mình hơn, vì mai sau nó sẽ cô đơn..."

Vâng! Đúng như từ thuở xa xưa, như lẽ thông thường
Trái tim đàn bà, lòng mong muốn khó san bằng hơn biển
Nhưng trong cuộc đời em, những gì anh mang đến
Em xin một điều thôi, được mãi mãi yêu anh!

DũngHH st

EM Ở NƠI ĐÂU?

Hôm rồi, chúng tôi đi đến và viếng thăm Ngã Ba Đồng Lộc.

Chúng tôi xem bộ phim giới thiệu về ngã ba lịch sử với biết bao người, trong đó có 10 nữ thanh niên xung phong đã ngã xuống. Khi phim kết thúc, nhiều người dụi đôi mắt hoe đỏ. Hướng dẫn viên yêu cầu mọi người cùng nhau hát baì “Cô gái mở đường “. Mọi người hát say sưa. Điều lạ là trong các em nhỏ cùng đi hôm đó, có nhiều em cũng thuộc bài này.

Bài hát ca ngợi những nữ TNXP với niềm lạc quan vô bờ, dám dấn thân vào cuộc chiến tranh ác liệt, không quản khó khăn gian khổ, thậm chí cả tính mạng mình. Bài hát thực sự trong trẻo. Họ sống rất lạc quan. Chính vì lẽ đó, trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, đất nước mới có được một chiến thắng hào hùng.

Về những bài hát ca ngợi người nữ TNXP , có nhiều bài đã đi vào ký ức mỗi người chúng ta.  Đó là "Vui mở đường" (Đỗ Nhuận-1966), "Cô gái mở đường" (Xuân Giao 1966 ), "Chào em cô gái Lam Hồng"(Ánh Dương-1969), ... Nhưng không hiểu sao, bài ca về những TNXP lại để lại trong tôi nhiều ấn tượng lại là bài “Em ở nơi đâu” của nhạc sĩ Phan Nhân  sáng tác năm 1974. Bài hát đã được nhiều ca sĩ trình bày, trong đó có Kiều Hưng và sau này là Trung Đức.

Về những người nữ TNXP, Phạm Tiến Duật đã viết:

 Đại đội thanh niên hành quân trong đêm

Nào cuốc nào choòng xoong nồi xủng xoảng

Rực rỡ mặt đất bình minh

Hấp hối chân trời pháo sáng

Ðường trong tim anh in những dấu chân.

Chiếc võng bạc trên đường hành quân

Anh đã buộc nhiều cây xoan cây ổi

Lại đường mới và hàng nghìn cô gái

Ở đâu em tinh nghịch của anh?

Bụi mù trời mùa hanh

Nước trắng khe mùa lũ

Ðêm rộng dài là đêm không ngủ

Em vẫn đi, đường vẫn liền đường

(Gửi em cô TNXP)

Cũng là bài hát nói về những nữ TNXP trong cuộc chiến ác liệt nhưng nó lại quá da diết. Cuộc sống nào cũng có những phút đời thường. Tuổi xuân của họ dành phần lớn vào những thời khắc đầy hiểm nguy. Có chăng những giờ yên tĩnh trong ngày, họ ngồi chải mái tóc xuân mà rơi bao sợi tóc. Bệnh tật, nước da tái sạm nhưng khi cần, họ vẫn lao vào cuộc một cách vô tư.

Đầu tiên, bài hát mang tâm tư người lính với bao câu hỏi để người tự trả lời: Anh đi tìm em, em ở nơi đâu? Phải qua bao núi? qua bao nhịp cầu? Phải qua bao suối? qua bao dòng sông sâu? Những câu hỏi trên nền nhạc xoắn quyện vào nhau nửa như giãi bày. Câu hỏi trong giao tiếp, ở âm cuối thường lên cao hơn. Nhịp điệu này trong bài hát càng khắc họa rõ điều đó. Nó làm ta suy nghĩ, khắc khoải. Tác giả chơi vơi trong không gian rộng lớn để tìm hình ảnh người con gái không tiếc  tuổi xuân vẫn đang dãi dầu mưa nắng. Giữa mưa bom bão đạn đêm ngày cày xới, cuộc sống cận kề cái chết là những người con gái hiền thục, vô tư xử lý bom mìn, làm cọc tiêu cho những đoàn xe qua. Trên hết, gieo vào trong lòng người lính là những tiếng hát trong trẻo của những nữ TNXP làm xanh lại những khô cằn của cuộc chiến. Những cảm nhận ấy đã thấm vào lòng người lính lái xe tình cảm sâu nặng. Giai điệu bài hát không cao vút mà như thủ thỉ tâm tình. Bên cuộc sống hào hùng là những đòi hỏi khắc nghiệt. Những người lính lái xe thường tâm sự: họ được ca ngợi nhiều do phải lái xe qua nhiều trọng điểm, nơi đó đạn bom ác liệt. Nhưng thoát khỏi trọng điểm, phút hiểm nguy qua đi, thì ở lại phía sau họ vẫn là những nữ thanh niên xung phong đêm ngày bên trọng điểm. Sự cảm thông ấy kết tinh ở câu “Chỉ nghe tiếng hát, chỉ nghe có tiếng hát mà đem lòng yêu thương”.

 Dẫu ở đâu, người lính vẫn luôn đi tìm người con gái của ngày hôm qua ấy vì “ngỡ em ở đâu đây“ dù cho con đường Trường Sơn đã trở thành “con đường năm xưa” và rồi “Đường vô nghe tiếng hát trên lưng đèo mây, mà đường ra nghe tiếng hát trên công trường đang xây “.

Được sáng tác năm 1974, lúc đó cuộc chiến tranh đã trải qua một thời gian dài, bài hát như lắng lại ở trong lòng hơn. Sự hy sinh của những nữ TNXP thật lớn lao trong những công việc làm đường, tải thương, lấp hố bom, vận chuyển vũ khí.... Họ thực sự là những người lính. “Tôi luôn coi TNXP như bộ đội vì trong phẩm chất của TNXP có phẩm chất của Bộ đội Cụ Hồ” (Võ Nguyên Giáp). Thế mà những người TNXP toàn tâm toàn ý cho đất nước bây giờ vẫn gặp bao khó khăn¹. Họ đã ra đi, tươi vui, tràn đầy sức sống, chịu những thiệt thòi để đất nước và bao thế hệ sau sống. Họ không đòi hỏi gì, chỉ có chúng ta phải có trách nhiệm với những người đi trước. Xin trích một đoạn thơ của nhà thơ Vương Trọng đã chia xẻ cùng những người nữ TNXP đã ngã xuống:

“ - Cần gì ư, lời ai hỏi trong chiều

Tất cả chưa có chồng và chưa ngỏ lời yêu

Ngày bom vùi tóc tai bết đất

Nằm xuống mộ rồi mái đầu chưa gội được

Thỉnh cầu đất cằn cỗi nghĩa trang

Cho mọc dậy vài cây bồ kết

Hương chia đều trong hư ảo khói nhang”

(Lời thỉnh cầu ở Nghĩa trang Đồng Lộc) 

Cô gái mở đường

Em ở nơi đâu?

BàngHS 

= = = =

(1) Trong nửa triệu TNXP chống Pháp và chống Mỹ hiện còn 52000 trường hợp chưa được hưởng bảo hiểm y tế, 7000 trường hợp chưa được công nhận là thương binh và 680 người chưa được công nhận liệt sĩ cùng 11000 người là con cháu họ nhiễm chất độc hóa học vẫn chưa được hưởng chế độ. (Chương trình thời sự VTV1 ngày 6/3/2014)

Tặng ngày 8-3

Tác giả : Thái Bá Tân( tuoitreonline)



Đột nhiên chồng thương vợ

Đột nhiên, chồng thương vợ
Đang hí húi nấu ăn,
Muốn ôm hôn âu yếm,
Thế mà cứ ngại ngần.

Muốn nói câu gì đó
Thật dịu dàng, thật hay.
Lần nữa lại ngần ngại
Vì sợ giống thằng Tây.

Thế đấy, ta là thế,
Các ông chồng Việt Nam,
Cái việc đáng làm nhất
Cuối cùng lại không làm.

Vấn đề của phụ nữ

Vấn đề của phụ nữ
Bắt đầu từ đàn ông.
Vấn đề của đàn ông
Kết thúc ở phụ nữ.
NVT st

NƯỚC MẮT MẸ TÔI

Hồ Sĩ Hậu (báo Văn Nghệ)

Làng Quỳnh Đôi của tôi nghèo lắm. Đến bây giờ tôi vẫn không hiểu nổi vì sao quê tôi nghèo đến vậy. Cả làng chỉ có vài nóc nhà ngói của mấy gia đình có người đỗ đại khoa, còn lại là những túp nhà tranh vách đất xiêu vẹo. Chẳng mấy gia đình được ăn cơm đều đặn. Bữa ăn của hầu hết mọi nhà là khoai lát khô cõng vài hạt gạo. Nhà nào nghèo thì phải cách mấy ngày mới có bữa ăn như vậy. Nhà tôi lúc đó chắc không phải nghèo nhất làng, vậy mà vẫn thường đứt bữa. Những hôm như thế, hai anh em tôi lại kiếm rau sam, rau mực luộc ăn trừ bữa. Cha đi kháng chiến, mẹ tần tảo nuôi hai anh em chúng tôi bằng đôi quang gánh, đầu này là một thùng nước mắm, đầu kia là mấy lít dầu. Dân làng nghèo nên mỗi lần chỉ dám mua một "cút" (0,25 lít), lại thường mua chịu. Bởi vậy kiếm được đồng tiền để sống qua ngày là khó khăn lắm.
Nghèo vậy nhưng dân làng tôi rất hiếu học. No cũng học, đói cũng học. Năm ấy, hai anh em sinh đôi chúng tôi lên 6 tuổi, mẹ cho đến trường. Chắc mẹ phải dành dụm lâu lắm mới đủ tiền mua cho mỗi đứa một quyển vở, cái bút, lọ mực. Và thứ có giá nhất là một mảnh vải nâu. Mẹ tính toán rất cẩn thận để cắt được hai cái quần đùi. Cái cho anh tôi, Cu Lớn thì to, còn tôi Cu Nhỏ thì cái nhỏ hơn. Sáng sáng, hai anh em tôi "diện" cái quần đùi tung tăng dắt nhau đến trường làng, chiều về lại cởi quần ra vắt lên dây để hôm sau đi học. Chỉ độc một cái quần, lại phải để dành mặc đi học, nên khi ở nhà, chúng tôi chẳng mặc gì, cứ nhông nhông thế đi chơi. Hầu hết bọn con trai vỡ lòng ở làng đều vậy. Chúng tôi chưa biết ngượng với bọn con gái, nhưng gặp thầy giáo thì xấu hổ lắm.
Chẳng có gì ăn, lại bắt đầu tuổi lớn nên lúc nao tôi cũng thèm một cái gì đó. Trưa hôm ấy, tôi đang chơi thì có một bà cụ gánh toòng teng mỗi đầu quang mấy mớ dưa đi vào ngõ. Cụ vừa đi, vừa rao: "Ai mua dưa khơ... ông". Thấy mẹ hỏi mua, tôi mừng lắm, chạy lại xem mẹ mặc cả với bà cụ. Cho đến khi mấy người khác xúm vào thì mẹ không nói gì nữa. Tôi lo lắng giật áo mẹ: "Mẹ mua đi mẹ, em thèm lắm!". Mẹ nói: "Đắt lắm, nhà mình không mua được đâu con ạ!". Tôi cứ nhìn dán mắt vào mấy mớ dưa trong rổ. Đó chỉ là những cây cải già, dài hơn gang tay, nhưng với tôi, nó hấp dẫn kỳ lạ. Tôi nhớ lại mấy hôm trước, khi sang chơi nhà hàng xóm, thấy trên mâm cơm có đĩa dưa với mùi chua chua hấp dẫn đến nỗi tôi phải chạy ngay về nhà để tránh cái cảm giác thèm muốn. Đến bây giờ tôi vẫn không sao hiểu nổi làm cách nào mà tôi đã "cuỗm" được hai mớ dưa trước mặt mọi người. Tôi cầm hai mớ dưa lẩn vào cổng. Gặp tôi ở sân, mự tôi hỏi: "Mẹ mi mua dưa đó à?". Tôi "dạ" lí nhí rồi chạy xuống bếp, vùi hai mớ dưa vào bồ chè khô.
Mẹ tôi từ ngoài cổng về than phiền với mự:
- Nỏ biết ai mua không chịu trả tiền để bà hàng dưa chưởi quá! Tội nghiệp, chắc bà nớ nghèo lắm nên mất hai mớ dưa mà cứ vừa chưởi vừa khóc.
Mự tôi hỏi:
- Rứa chị có mua không?
-Không!
- Khi nãy tôi thấy thằng Cu Nhỏ cầm về hai mớ.
Mẹ tôi tái mặt:
- Thật rứa không Nhỏ?
Tôi lí nhí:
- Dạ... có.
Cha ơi! Răng lại ra ri! - Mẹ nói như nghẹn giọng. - Mi vô lấy ra đây tau coi!
Tôi vào bếp xách hai mớ dưa ra, lấm lét đưa cho mẹ. Đến bây giờ, tôi vẫn không sao quên được ánh mắt mẹ lúc ấy. Nó thảng thốt, đau khổ như vừa bị mất một vật gì vô cùng quý giá. Tôi không hiểu hết ý nghĩa của ánh mắt ấy, nhưng tôi hiểu ngay là mình đã làm một việc gì rất dại dột để mẹ buồn phiền. Mẹ ra lệnh:
- Mi ra đồng quăng hai mớ dưa xuống ruộng rồi về đây tau nhủ!
Lúc này tôi đâu thiết gì hai mớ dưa nữa, mà tôi chỉ lo sợ bị đòn. Mỗi khi mắc lỗi nặng, tôi thường bị mẹ bắt nằm úp mặt xuống giường, quất mấy roi vào vào mông rồi quát: "Nhỏ! Từ rày đã chừa chưa?". Những lúc ấy, tôi thường vừa khóc, vừa xin: "Em chừa! Em chừa!". Nghĩ đến ánh mắt của mẹ, tôi hiểu trận đòn hôm nay chắc nặng lắm.
Từ ngoài cổng về, tôi đã thấy mẹ cầm một cái roi dài. Anh tôi đứng cạnh, trông cũng sợ sệt chẳng kém gì tôi. Mẹ đập cây roi xuống mặt đất, nhìn tôi rất nghiêm khắc:
- Mi đứng đây! Thằng Lớn, mi nhắc lại cho em hắn có tội chi, khi nãy mẹ dặn ra răng!
Anh tôi khoanh tay nói:
- Dạ. Cu Nhỏ có tội đã ăn trộm dưa. Mẹ dặn: Đói cho sạch, rách cho thơm, thà chết đói chứ nhất quyết không được ăn trộm.
- Mi nghe rõ chưa Nhỏ? Chừ tau đập cho mi nhớ!
Câu nói chưa dứt thì ngọn roi đã quất lên người tôi. Lần này mẹ không nói tôi úp mặt xuống giường, cũng không phải chỉ đánh vào mông. Ngay cái quất đầu tiên, tôi đã cảm nhận được lằn roi từ vai xuống lưng, vắt qua mông. Tôi đau quá, nhảy dựng lên, một tay xoa vào vết đau ở mông, tay kia theo phản xạ, giữ lấy tay cầm roi của mẹ. Tôi hét lên: "Mẹ ơi, em xin chừa!". Nhưng mẹ như không để ý đến nỗi khiếp hãi của tôi. Thêm một roi, rồi một roi nữa quất lên người tôi. Vừa đánh, mẹ vừa nói: "Ăn trộm này, tau mần chi mà đẻ con hư đốn ra ri". Tội nghiệp thân tôi, chẳng có mảnh vải nào trên người nên ngọn roi như cắn vào da thịt. Tôi cảm thấy không thể chịu đựng thêm được nữa, liền vùng khỏi tay mẹ, lao ra cổng. Mẹ thét: "Cu Lớn, mi ra lôi hắn vô đây!". Anh tôi tuy sinh đôi, nhưng khoẻ hơn tôi nhiều, tôi chỉ đứng đến tai anh. Bởi thế, chỉ vài bước nhảy tắt qua luống rau là anh tóm ngay được tôi, lôi vào nhà. Tôi sợ hãi khoanh tay trước mặt mẹ: "Mẹ ơi, em biết tội rồi mà. Mẹ tha em, đừng đập em nữa, em đau lắm!".
Hai chân mẹ bỗng quỵ xuống, mẹ ôm lấy tôi oà khóc: "Con ơi, mẹ có muốn đập con mô. Mẹ thương con lắm. Con nỏ có chi ăn, mẹ cũng đứt từng khúc ruột, nhưng mẹ phải dạy cho con để con nhớ". Mẹ vừa xoa vào những lằn roi trên người tôi, vừa khóc. Lúc ấy, tôi thương mẹ quá. Tôi cũng ôm lấy mẹ mà khóc. Nước mắt tôi ướt đầm miếng vá trên vai áo mẹ. Còn nước mắt của mẹ - Trời ơi, dòng nước mắt ấy rơi lên vai, chảy xuống tấm lưng trần bé nhỏ của tôi, thấm vào những vết lằn roi, làm cho tôi cảm thấy vô cùng xót xa ân hận. Đó là lần đầu đứa bé trẻ thơ như tôi hiểu thế nào là ân hận. Cái cảm giác ấy cứ theo tôi đến tận bây giờ./.

Hồ Sĩ Bàng st

Mừng tháng Quốc Tế Phụ Nữ!

Khói trắng
(Kính dâng Mẹ của Kiên Giang)

Hương cau thơm phức ngôi sao mẹ
Thơm ngát mái nhà thơm áo cơm
Con thở trong mùi hương bát ngát
Thịt da mái tóc quyện mùi thơm

Nước mắt chảy xuôi... tình mẫu tử
Chảy theo nước mắt cuộn mồ hôi
Mẹ đem cái chết làm nên sống
Nước mắt một dòng vẫn chảy xuôi

Ngày xửa, ngày xưa thời trẻ dại
Con đau rên xiết mẹ rầu lo
Bán đôi bông cưới mua thang thuốc
Mua bánh tai heo, giấy học trò

Đêm nao con khóc đòi ru ngủ
Mẹ thức mỏi mòn nhịp võng đưa
Thân lạnh nằm khoanh lòng mẹ ấm
Mẹ ơi! Con lớn giữa niềm ru

Nhớ ngày mẹ ốm nằm trong xó
Chiếu lạnh ủ không ấm vóc gầy
Đau đớn không hề rên xiết khẽ
Sợ con nghe được mà buồn lây

Nói làm sao hết mẹ hiền ơi!
Công đức, niềm đau, lẫn tiếng cười
Mẹ lấy bụi đời làm phấn sáp
Che dù trời nắng, đội mưa rơi

Nhớ mùa cau trổ trong vườn củ
Mẹ quét lá vàng ủ lấy phân
Khói trắng lên trời như tóc mẹ
Con ngỡ khói trắng quyện mây tầng

Chiều nay dừng gót trên bờ biển
Nhìn sóng bạc đầu mây trắng trôi
Con ngỡ khói vườn hay tóc mẹ
Bay tìm con lạc bước đường đời

Mai mốt con về thăm xóm mẹ
Thăm mùa cau trổ bóng làng xưa
Để rình nghe lại trong hiu quạnh
Tiếng hát ngày xưa, nhịp võng đưa

Con sẽ kính dâng lên gối mẹ
Gói trà tàu, gói bánh tai heo
Hương cau lại quyện hay màu tóc
Nước mắt đầu xuân ấm xóm nghèo

Nguyện cầu Đức Phật và Danh Chúa
Rũ đức từ bi xuống phước lành
Mẹ sống muôn đời cùng vũ trụ
Ngôi sao mẹ ngự giữa thiên đình.

Dung 10A st