EM CÒN NỢ ANH 

Đã mấy chục năm rồi 

Nợ anh lời xin lỗi 

Anh lên đường rất vội 

Cho kịp bước quân hành 

Em dõi mắt theo anh

Lau thật nhanh dòng lệ 

Em trẻ con đến thế 

Luôn e ấp thẹn thùng 

Đâu dám tỏ thật lòng 

Dù tim mình vương vấn 

Xa rồi, em ân hận 

Nhưng đã muộn mất rồi 

Anh mãi mãi xa tôi 

Gửi thân vào đất Mẹ 

Hãy yên lòng anh nhé 

Tổ quốc mãi vinh danh 

Tình yêu dành cho anh 

Trong tim em mãi mãi 

       BKD 10C- 04/07/2022

ĐĂNG HÒA

Người bạn ấy có khuôn mặt nhỏ nhắn với chiếc răng khểnh, lại hay cười. Đăng Hòa nhà ở phố Hàng Giấy, số 40, chếch bên kia đường là chợ Đồng Xuân ồn ào tấp nập. Ngày cùng lớp đến chơi, mới biết ông già Hòa, bác Nguyễn Đăng Quý, đã từng là một cua rơ xe đạp nổi tiếng khi xưa. 

Đường đi học từ nhà Hòa đến trường Cấp 3 Nguyễn Trãi khá xa. Có mấy bạn gái ở Hàng Than cùng đường đi học. Khi thì tàu điện, khi thì xe đạp, thậm chí có hôm còn đi bộ. 

Mình ngạc nhiên vì khả năng giao lưu với mọi người, đặc biệt là với các bạn nữ của Hòa. Lúc ấy, mình vừa ở trường Trỗi về. Tiếp xúc với bạn gái, mình khá dè dặt, lúc nào cũng ở thế thủ. Thế mà hắn nói chuyện với bạn nữ nào cũng như quen biết từ lâu. Là cán bộ lớp, khi được thầy cô chủ nhiệm yêu cầu gặp bạn nữ nào đó , mình lại phải đến nhờ Hòa:" Bạn Nhung là ai hả ông?"," Cô bé mặc áo hoa trắng trên nền xanh đang đứng dưới gốc phi lao kia kìa, đang nói chuyện với đứa mặc áo màu da bò ấy". 

Hắn biết cách ăn mặc. Trong lớp có một cậu bạn Việt kiều ở Thái Lan về thì hai đứa chịu khó ăn mặc nhất. Mình phục hắn về chuyện xã hội qua nhiều chuyện hắn kể và những câu trả lời khi bạn bè hỏi hắn. Hà Nội vừa rồi có chuyện gì? Ăn ở đâu ngon? Bạn nữ lớp 10C xinh nhất tên là gì? Ở đâu?

Thế rồi đến ngày Đăng Hòa nhập ngũ. Lớp kéo đến gặp trước khi bạn ấy chia tay. Ngày 27 tháng 4 năm 1972 là ngày hắn lên đường nhập ngũ. Còn nhớ buổi gặp gỡ chung với lớp hôm trước đó, cả  lớp cố tình ép hắn và một bạn gái mà lớp thường gán ghép đến ngồi bên nhau. Hôm ấy mới thấy Đăng Hòa ngập ngừng lúng túng. Và rồi không biết sau đấy 2 bạn có thư từ giao lưu gì không biết.

Đăng Hòa ra đi từ đấy. Lớp lao vào thi tốt nghiệp và thi tuyển sinh. Rồi lại lao vào cuộc sống mưu sinh. Và rồi vì xa xôi cách trở, liên lạc với nhau thuở ấy khó khăn. Chúng tôi bặt tin nhau từ đó.

Được biết, gia đình Đăng Hòa đã chuyển sang nơi ở mới. Sau nhiều năm mò tìm qua người thân mới biết địa chỉ mới của gia đình cậu. Ngày gặp anh cả trong gia đình mới biết rõ sự  ra đi của Đăng Hòa. 

Sau đợt luyện quân, Đăng Hòa theo đơn vị hành quân vào chiến trường Quảng Trị. Cả một thế hệ mười tám đôi mươi rời ghế trường phổ thông, trường đại học xung trận. Được huấn luyện cấp tốc 2- 3 tháng, biết bắn là xuất quân.

Đăng Hòa đã mất trong đêm khi vượt sông Thạch Hãn. Đó là những ngày tổn thất nặng nề. Ban ngày hai bên bắn nhau qua hai bờ sông, địch cố chiếm những nơi đã mất. Đêm, các đơn vị của ta vượt sông để vào Thành Cổ. Pháo giặc bắn như vãi đạn xuống sông Thạch Hãn, nơi mà những người lính trẻ đang tìm cách vượt sông. Một đêm, trong máu loang trên dòng sông ấy có máu của bạn mình. Đăng Hòa đã ra đi…

Phải chăng vì vậy, mình không thể cầm lòng khi đọc những câu thơ của cựu chiến binh Lê Bá Dương :

Đò lên Thạch Hãn xin chèo nhẹ

Đáy sông còn đó, bạn tôi nằm

Có tuổi hai mươi thành sóng nước

Vỗ yên bờ, mãi mãi ngàn năm

Đúng, không chỉ Đăng Hòa, mà còn bao người học sinh, sinh viên đã nằm lại dưới lòng sông Thạch Hãn. Nhưng hình ảnh một người bạn thân thiết mà mình đã biết, đã cùng học tập, vui chơi dưới một mái trường phổ thông đầy ắp kỷ niệm, sao vẫn để trong mình một nỗi suy tư không thể nguôi ngoai. Tiếc và thương bạn.

...

BàngHS

( Bài kỷ niệm viết cùng các bạn 9I-10H)

EM Ở NƠI ĐÂU?

Hôm rồi, chúng tôi đi đến và viếng thăm Ngã Ba Đồng Lộc.

Chúng tôi xem bộ phim giới thiệu về ngã ba lịch sử với biết bao người, trong đó có 10 nữ thanh niên xung phong đã ngã xuống. Khi phim kết thúc, nhiều người dụi đôi mắt hoe đỏ. Hướng dẫn viên yêu cầu mọi người cùng nhau hát baì “Cô gái mở đường “. Mọi người hát say sưa. Điều lạ là trong các em nhỏ cùng đi hôm đó, có nhiều em cũng thuộc bài này.

Bài hát ca ngợi những nữ TNXP với niềm lạc quan vô bờ, dám dấn thân vào cuộc chiến tranh ác liệt, không quản khó khăn gian khổ, thậm chí cả tính mạng mình. Bài hát thực sự trong trẻo. Họ sống rất lạc quan. Chính vì lẽ đó, trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, đất nước mới có được một chiến thắng hào hùng.

Về những bài hát ca ngợi người nữ TNXP , có nhiều bài đã đi vào ký ức mỗi người chúng ta.  Đó là "Vui mở đường" (Đỗ Nhuận-1966), "Cô gái mở đường" (Xuân Giao 1966 ), "Chào em cô gái Lam Hồng"(Ánh Dương-1969), ... Nhưng không hiểu sao, bài ca về những TNXP lại để lại trong tôi nhiều ấn tượng lại là bài “Em ở nơi đâu” của nhạc sĩ Phan Nhân  sáng tác năm 1974. Bài hát đã được nhiều ca sĩ trình bày, trong đó có Kiều Hưng và sau này là Trung Đức.

Về những người nữ TNXP, Phạm Tiến Duật đã viết:

 Đại đội thanh niên hành quân trong đêm

Nào cuốc nào choòng xoong nồi xủng xoảng

Rực rỡ mặt đất bình minh

Hấp hối chân trời pháo sáng

Ðường trong tim anh in những dấu chân.

Chiếc võng bạc trên đường hành quân

Anh đã buộc nhiều cây xoan cây ổi

Lại đường mới và hàng nghìn cô gái

Ở đâu em tinh nghịch của anh?

Bụi mù trời mùa hanh

Nước trắng khe mùa lũ

Ðêm rộng dài là đêm không ngủ

Em vẫn đi, đường vẫn liền đường

(Gửi em cô TNXP)

Cũng là bài hát nói về những nữ TNXP trong cuộc chiến ác liệt nhưng nó lại quá da diết. Cuộc sống nào cũng có những phút đời thường. Tuổi xuân của họ dành phần lớn vào những thời khắc đầy hiểm nguy. Có chăng những giờ yên tĩnh trong ngày, họ ngồi chải mái tóc xuân mà rơi bao sợi tóc. Bệnh tật, nước da tái sạm nhưng khi cần, họ vẫn lao vào cuộc một cách vô tư.

Đầu tiên, bài hát mang tâm tư người lính với bao câu hỏi để người tự trả lời: Anh đi tìm em, em ở nơi đâu? Phải qua bao núi? qua bao nhịp cầu? Phải qua bao suối? qua bao dòng sông sâu? Những câu hỏi trên nền nhạc xoắn quyện vào nhau nửa như giãi bày. Câu hỏi trong giao tiếp, ở âm cuối thường lên cao hơn. Nhịp điệu này trong bài hát càng khắc họa rõ điều đó. Nó làm ta suy nghĩ, khắc khoải. Tác giả chơi vơi trong không gian rộng lớn để tìm hình ảnh người con gái không tiếc  tuổi xuân vẫn đang dãi dầu mưa nắng. Giữa mưa bom bão đạn đêm ngày cày xới, cuộc sống cận kề cái chết là những người con gái hiền thục, vô tư xử lý bom mìn, làm cọc tiêu cho những đoàn xe qua. Trên hết, gieo vào trong lòng người lính là những tiếng hát trong trẻo của những nữ TNXP làm xanh lại những khô cằn của cuộc chiến. Những cảm nhận ấy đã thấm vào lòng người lính lái xe tình cảm sâu nặng. Giai điệu bài hát không cao vút mà như thủ thỉ tâm tình. Bên cuộc sống hào hùng là những đòi hỏi khắc nghiệt. Những người lính lái xe thường tâm sự: họ được ca ngợi nhiều do phải lái xe qua nhiều trọng điểm, nơi đó đạn bom ác liệt. Nhưng thoát khỏi trọng điểm, phút hiểm nguy qua đi, thì ở lại phía sau họ vẫn là những nữ thanh niên xung phong đêm ngày bên trọng điểm. Sự cảm thông ấy kết tinh ở câu “Chỉ nghe tiếng hát, chỉ nghe có tiếng hát mà đem lòng yêu thương”.

 Dẫu ở đâu, người lính vẫn luôn đi tìm người con gái của ngày hôm qua ấy vì “ngỡ em ở đâu đây“ dù cho con đường Trường Sơn đã trở thành “con đường năm xưa” và rồi “Đường vô nghe tiếng hát trên lưng đèo mây, mà đường ra nghe tiếng hát trên công trường đang xây “.

Được sáng tác năm 1974, lúc đó cuộc chiến tranh đã trải qua một thời gian dài, bài hát như lắng lại ở trong lòng hơn. Sự hy sinh của những nữ TNXP thật lớn lao trong những công việc làm đường, tải thương, lấp hố bom, vận chuyển vũ khí.... Họ thực sự là những người lính. “Tôi luôn coi TNXP như bộ đội vì trong phẩm chất của TNXP có phẩm chất của Bộ đội Cụ Hồ” (Võ Nguyên Giáp). Thế mà những người TNXP toàn tâm toàn ý cho đất nước bây giờ vẫn gặp bao khó khăn¹. Họ đã ra đi, tươi vui, tràn đầy sức sống, chịu những thiệt thòi để đất nước và bao thế hệ sau sống. Họ không đòi hỏi gì, chỉ có chúng ta phải có trách nhiệm với những người đi trước. Xin trích một đoạn thơ của nhà thơ Vương Trọng đã chia xẻ cùng những người nữ TNXP đã ngã xuống:

“ - Cần gì ư, lời ai hỏi trong chiều

Tất cả chưa có chồng và chưa ngỏ lời yêu

Ngày bom vùi tóc tai bết đất

Nằm xuống mộ rồi mái đầu chưa gội được

Thỉnh cầu đất cằn cỗi nghĩa trang

Cho mọc dậy vài cây bồ kết

Hương chia đều trong hư ảo khói nhang”

(Lời thỉnh cầu ở Nghĩa trang Đồng Lộc) 

Cô gái mở đường

Em ở nơi đâu?

BàngHS 

= = = =

(1) Trong nửa triệu TNXP chống Pháp và chống Mỹ hiện còn 52000 trường hợp chưa được hưởng bảo hiểm y tế, 7000 trường hợp chưa được công nhận là thương binh và 680 người chưa được công nhận liệt sĩ cùng 11000 người là con cháu họ nhiễm chất độc hóa học vẫn chưa được hưởng chế độ. (Chương trình thời sự VTV1 ngày 6/3/2014)

Vẫn mãi tuổi hai mươi

LS Vũ Tá Quý (1972)

     Sáng ngày 27/7 trời đổ mưa tầm tã dường như ông Giời cũng nhớ thương các liệt sĩ . Tôi cùng với Nhóm bạn 10D( Liêm ,Việt, Đăng Quý ,Cường, Hạnh, Ngọc) chẳng quản gió mưa cùng nhau đến thăm gia đình người bạn cùng lớp , liệt sĩ Vũ Tá Quý .

         Một căn phòng nhỏ trong khu tập thể, số nhà 103 nằm trên con phố nhỏ Nguyễn Trường Tộ .Nơi ấy có Mẹ già tuổi ngoại 80 vẫn hướng ra cửa chờ con ...Căn phòng này cũng già nua cũ kỹ, sập xệ như tuổi già của Mẹ.Các con cũng đã chuyển ra nơi khác ở riêng, nhưng Mẹ vẫn ở lại căn phòng này vì ở đó có bao kỷ niệm về người con trai yêu dấu! Năm 1972 – khi Tổ Quốc gọi , cũng như bao bà mẹ VN, Mẹ giấu nước mắt trong tim tiễn con lên đường. Con của Mẹ tạm biệt Hà Nội, gia đình và bạn bè vào nơi trận mạc. Từ ngày ấy con không trở về …Mẹ cũng không muốn chuyển đi nơi khác sợ ” hồn “con về lạc lối …

Sau khi thắp nhang cho bạn chúng tôi ngồi quanh Mẹ, giọng nghẹn ngào Mẹ kể: -Mẹ đã tìm đến tận nơi con nằm nghĩa trang Liệt sĩ Phan Thiết…. và đó là cả câu chuyện dài xót xa về việc tìm hài cốt liệt sĩ (mà có lẽ chúng tôi sẽ kể vào một dịp khác).

        Cùng đến đây hôm nay có bạn Cường , người đồng đội năm xưa của Liệt sĩ Quý .Cường kể rằng :Quân đoàn của Cường và Quý nhận nhiệm vụ hành quân từ Huế vào Phan Thiết , Giải phóng Phan Thiết và chuẩn bị cho chiến dịch tổng tiến công Sài Gòn. Nhưng chiến sự ở Phan Thiết vô cùng ác liệt, cam go vì đây cũng là nơi tử thủ của quân Nguỵ Sài Gòn. Quý bị thương nặng và đã anh dũng hy sinh ngày 17/4/ 1975, chỉ còn 13 ngày nữa đất nước thống nhất. Lúc đó Cường ở đơn vị thông tin nên đã hành quân vào Sài Gòn trước, may mắn thoát ...

       Trước lúc lâm chung Quý tình cờ gặp được người bạn cùng lớp 10D. Một câu chuyện ly kỳ và cảm động giữa hai người bạn cùng lớp, hai người đồng đội sẽ được bạn Nguyễn Quốc Quỳ sẽ kể cho chúng ta vào một dịp thích hợp .

        Chúng tôi tạm biệt gia đình của Liệt sĩ Quý trong nghẹn ngào và nước mắt ngân ngấn vẫn còn nghe tiếng Mẹ nói vọng theo “ Bác Quý ơi các bạn của bác đến thăm đấy” Thương quá!.Mẹ vẫn gọi con theo cách của người HN xưa./.

      Chiều cùng ngày tôi và Kim Dung thay mặt các bạn lớp 10G ghé thăm bạn Đặng Quang Hiếu – thương binh loại 4/4. Căn nhà của bạn nằm trong ngõ nhỏ trên đường Hoàng Hoa Thám.Trông bạn không được khoẻ vì vừa trải qua trận ốm do tai biến và do vết thương giở chứng mỗi khi trời mưa nắng thất thường. Dù thế, bạn vẫn vồn vã ra cửa đón hai cô bạn cùng lớp.. Bạn nghẹn ngào xúc động vì chưa lần nào đến họp lớp do sức khoẻ, do bận bịu việc gia đình , vậy mà lớp vẫn nhớ! Hiếu lớn tuổi hơn so với bạn cùng lớp nên nhập ngũ tháng 1/ 1971, khi còn đang học lớp 9H , chiến đấu chủ yếu ở chiến trường Tây nam Bộ và xuất ngũ tháng 7/1976 .Nhìn vóc người nhỏ nhắn, gầy yếu ít ai nghĩ rằng bạn ấy đã trải qua 5 năm quân ngũ . Ấy thế mà. lúc đầu còn được biên chế vào đơn vị xe tăng .Một câu chuyện thú vị về việc nhập ngũ của Hiếu sẽ được kể vào dịp lớp tôi họp mặt các cựu chiến binh sắp tới./.

Ngọc Hà

Lời đề nghị: Ban liên lạc các lớp đã cung cấp danh sách các bạn thương binh và liệt sĩ của lớp mình. Hiện mới chỉ là bước đầu. Blog xin giới thiệu danh sách các bạn đó dưới đây. Danh sách hẳn chưa đầy đủ. Chúng tôi chân thành đề nghị các bạn tòan khóa đóng góp, bổ sung cho hoàn chỉnh. Thư gửi về theo địa chỉ : hosibang@gmail.com, ngocha10g@gmail.com

Danh sách các bạn  là liệt sĩ - thương binh

 A. Các liệt sĩ

TT	Họ và tên liệt sĩ	Lớp	Ngày và nơi hy sinh
1.	LS Đỗ thái Lai	10C
2.	LS Cao Sĩ Thái	10C
3.	LS Vũ tá Quý	10D	hy sinh ngày 17/4/1975 tại Phan Thiết
4.	LS Nguyễn Khắc Bình	10D
5.	LS Nguyễn Công Thanh	10D
6	LS Đoàn Châu Sơn	10D
7.	LS Lê Hạnh	10D
8.	LS Nguyễn Văn Nho	10E
9.	LS Y Hoà	10G	hy sinh ngày 15/10/1972 tại Quảng trị
10.	LS Nguyễn Đăng Hoà	10H

Các bạn thương binh

=== ==

STT	Họ và tên	Lớp	Ghi chú
1.	Nguyễn Văn Thanh	10A
2.	Đỗ Quyết Trung	10A
3 .	Nguyễn Đăng Quý	10C
4	Đỗ Đức Quỳnh	10C
5.	Nguyễn Quốc Quỳ	10C
6.	Đặng Quang Hiếu	9H-10G
7.	Đặng Thái Bảo	10H
8.	Nguyễn Trí Bình	10H	đã mất
9.	Nguyễn Quang Vinh	10H